ICSS-uitvoeringsagenda 2026: technologie en samenwerking centraal voor veiligere steden
De Impact Coalitie Safety & Security (ICSS) heeft de uitvoeringsagenda voor 2026 vastgesteld. Met deze agenda geven gemeenten en politie gezamenlijk richting aan de inzet van technologie en data voor stedelijke veiligheid en leefbaarheid. De focus ligt op concrete projecten met kennisinstellingen en bedrijven, gezamenlijke leertrajecten en het opschalen van bewezen toepassingen. Van crowdmanagement en sensortechnologie tot cybersecurity van de infrastructuur en ethische AI-toepassing. In totaal omvat de agenda 26 projecten met meer dan 115 betrokken partners.
Drie werkpaketten als ruggengraat
De agenda is opgebouwd rond drie werkpakketten.
1. Gebiedsgerichte veiligheid met Smart City-toepassingen
Dit werkpakket richt zich op het slimmer beveiligen en beheren van drukke en kwetsbare gebieden. Denk aan de inzet van sensoren, camera’s en data-analyse voor crowdmanagement, het voorkomen van ordeverstoringen en het verbeteren van toezicht. Projecten variëren van het voorspellen van drukte in Den Haag tot digital twin-toepassingen bij grote evenementen in Amsterdam. Ook lopen er meerdere initiatieven rond bestrijding van straatintimidatie, geluidsmetingen en het veiliger inrichten van uitgaansgebieden.
2. Veilige en geïntegreerde Smart City-toepassingen
Hier ligt de nadruk op de digitale weerbaarheid van gemeenten en hun infrastructuur. Onderwerpen zijn onder meer cybersecurity van operationele technologie (zoals bruggen en verkeerssystemen), digitale afhankelijkheid van slimme systemen en de krapte op de cybersecurity-arbeidsmarkt bij gemeenten. In het meerjarige RAAK-onderzoek werken hogescholen en gemeenten samen aan concrete instrumenten om vitale gemeentelijke infrastructuur beter te beschermen, mede in het licht van nieuwe regelgeving zoals NIS2.
3. Maatschappelijk verantwoorde en duurzame ontwikkeling
Dit werkpakket borgt de ethische en maatschappelijke kant van technologische innovatie. Voorbeelden zijn onderzoek naar de impact en regulering van slimme deurbellen, de ontwikkeling van ethische toetsingskaders en het ELSA-lab voor AI-toepassingen in het veiligheidsdomein. Hier wordt gewerkt aan praktische methoden om publieke waarden, privacy en transparantie vanaf de ontwerpfase mee te nemen.
Crowdmanagement en openbare ruimte
Binnen het eerste werkpakket neemt crowdmanagement een belangrijke plaats in. Gemeenten experimenteren met dataplatforms waarin realtime informatie over bezoekersstromen, verkeer en geluid samenkomt. Het doel is om sneller en gerichter te kunnen ingrijpen bij drukte en overlast en handhaving efficiënter in te zetten.
Daarnaast wordt breed geëxperimenteerd met nieuwe vormen van toezicht in de openbare ruimte. Voorbeelden zijn AI-ondersteund cameratoezicht, sensoren op locaties waar meisjes en vrouwen zich onveilig voelen, en apps voor het melden van straatintimidatie. Meerdere steden werken samen om lessen uit pilots direct onderling te delen en toepassingen schaalbaar te maken.
Drones: risico en kans
Een apart themablok binnen de agenda gaat over drones. Het toenemende dronegebruik biedt kansen voor inspectie en handhaving, maar brengt ook risico’s mee voor privacy en openbare orde. Daarom lopen er projecten rond dronedetectie, bewustwording bij recreatieve vliegers en de inzet van drones bij integrale controles tegen ondermijning. Gemeenten werken hierbij samen met politie en rijksdiensten aan detectie, handhaving en beleidskaders.
Van experiment naar opschaling
De ICSS hanteert een vaste ontwikkellijn voor innovatie: innoveren, leren en repliceren, opschalen en ontwikkelen en uiteindelijk overdragen. Projecten worden niet alleen getest in living labs, maar ook actief gedeeld binnen het netwerk, zodat andere gemeenten ze kunnen overnemen en aanpassen aan hun eigen context.
Voor 2026 benoemt de coalitie daarnaast extra aandachtsgebieden, waaronder AI-visievorming, gecombineerd sensorgebruik, datadelen via platforms, online aangejaagde ordeverstoringen, straatintimidatie en de verweving van digitale en fysieke veiligheid.
Met deze uitvoeringsagenda werkt de ICSS aan gezamenlijke innovatie, kennisdeling en opschaling van bewezen toepassingen, zodat steden technologie en data effectiever en verantwoord kunnen inzetten voor stedelijke veiligheid.
Meedoen met ICSS?
Gemeenten die willen aansluiten of meer willen weten over de uitvoeringsagenda en projecten kunnen contact opnemen met de Impact Coalitie Safety & Security via: [email protected].