Beperkte ruimte voor gemeenten om slimme deurbellen te reguleren
Het gebruik van slimme deurbellen met camera neemt snel toe. Inmiddels zijn er in Nederland meer dan 1,2 miljoen in gebruik. Doordat deze apparaten vaak ook een deel van de straat filmen, groeit de maatschappelijke discussie over privacy, toezicht en het delen van beelden. Een nieuw Adviesrapport slimme deurbellen maakt duidelijk dat gemeenten maar beperkte mogelijkheden hebben om hier regels voor op te stellen.
Onderzoek in opdracht van de VNG
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) vroeg samen met het Slimme Deurbellen Consortium advies aan de Adviesfunctie Verantwoord Datagebruik. Centraal stond de vraag: welke mogelijkheden hebben gemeenten om het gebruik van slimme deurbellen te reguleren? De conclusie is helder: de juridische ruimte is te klein. Gemeenten kunnen vooral inzetten op voorlichting, het stimuleren van gesprekken in buurten en het ondersteunen van verantwoord gebruik met praktische hulpmiddelen.
Toenemende onrust en klachten
In verschillende wijken leidt de groei van het aantal deurbelcamera’s tot ongemak. Beelden belanden geregeld op sociale media of worden gedeeld met politie en gemeenten. Daarnaast slaan veel systemen opnames automatisch op in de cloud. Het aantal klachten bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) stijgt, en er zijn inmiddels ook rechtszaken gevoerd over het gebruik van deze camera’s. Gemeenten bevinden zich hierdoor in een lastige positie: zij willen grondrechten beschermen en de leefbaarheid in buurten bewaken, maar beschikken over beperkte juridische instrumenten.
Het rapport wijst op drie centrale punten:
Gebruik mag, maar onder strikte voorwaarden
Particulieren en bedrijven mogen een onvermijdelijk deel van de openbare ruimte filmen, zolang zij voldoen aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Dat betekent onder meer dat er een gerechtvaardigd belang moet zijn, dat niet meer wordt gefilmd dan noodzakelijk en dat beelden tijdig worden verwijderd (bijvoorbeeld na twee weken). Ook moeten voorbijgangers geïnformeerd worden.
Gemeentelijke regels zijn nauwelijks mogelijk
Omdat de AVG het privacy kader al grotendeels vastlegt, is aanvullende regelgeving door gemeenten moeilijk. Alleen wanneer bewust méér van de openbare ruimte wordt gefilmd dan noodzakelijk, kan via de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) mogelijk worden ingegrepen. Dat moet dan gebaseerd zijn op een ander doel dan privacy, zoals openbare orde, maar of dit juridisch standhoudt, is onzeker.
Meer aandacht nodig voor ethische kwesties
Naast juridische beperkingen spelen bredere zorgen, zoals aantasting van sociale cohesie, gebrek aan transparantie en risico op misbruik van beelden. Het rapport adviseert daarom in te zetten op bewustwording, privacy vriendelijk ontwerp, informatiestickers en samenwerking met toezichthouders. Ook wordt gemeenten aangeraden technologische ontwikkelingen rond slimme deurbellen actief te blijven volgen.
Bijeenkomst in Amsterdam
Op 24 maart van 13:00 tot 16:30 uur in het Volkshotel Amsterdam (grote zaal) organiseert het Slimme Deurbellen Consortium een bijeenkomst over dit onderwerp in het Volkshotel in Amsterdam. Tijdens het evenement worden de belangrijkste bevindingen uit het rapport en de vervolgstappen besproken.
Bron: VNG.nl
Fotocredits: Istock/iamzhem