Hoe kan de slimme deurbel nog slimmer?
De Slimme Deurbellen, wie kent ze niet. Misschien heb je ’m zelf bij je deur hangen, misschien één van je buren; een bel met camera en geluidssensor. Het is een tof en handig stukje technologie, maar wat is de impact op onze samenleving? In Nederland heeft 1 op de 7 huishoudens er eentje, veruit het meeste in Europa. Wat doet het met de (beleving van) veiligheid op straat en binnenshuis? En hoe kun je de voordelen behouden, en tegelijk ook de privacy van voorbijgangers op de openbare weg?
Tijdens de Smart Safety & Security Talk van 20 november presenteerde Marieke Beekers-Meijer (Gemeente Breda) de belangrijkste inzichten uit het Slimme Deurbellen Consortium. Dit samenwerkingsverband, waarin ook partners uit de Impact Coalitie Safety & Security deelnemen, onderzoekt hoe slimme deurbellen verantwoord kunnen worden ingezet: hoe behouden we de voordelen, zónder onnodige risico’s voor privacy en veiligheid?

Slimme deurbellen worden door veel burgers vooral gezien als een praktische en geruststellende oplossing: je ziet wie er voor de deur staat, kunt op afstand reageren op bezoekers of pakketbezorgers en hoeft de deur niet direct te openen. Dat geeft een gevoel van controle en veiligheid, passend bij een samenleving die steeds individualistischer en ook angstiger wordt. Tegelijkertijd verandert dit de manier waarop we ons tot elkaar verhouden: veiligheid wordt ‘op afstand’ georganiseerd, zonder direct contact of elkaar in de ogen te kijken. Uit IPSOS-onderzoek blijkt dat 4 op de 10 Nederlanders positief zijn over slimme deurbellen, ongeacht of zij er zelf één hebben. Toch staat 14% er negatief tegenover, vooral vanwege zorgen over privacy en toezicht in de openbare ruimte. Slimme deurbel-eigenaren letten vooral op hun eigen veiligheid en privacy, maar zijn zich nauwelijks bewust van de impact op voorbijgangers en buren die ongevraagd worden gefilmd. Hoewel technische mogelijkheden bestaan om privacy te beschermen, zoals het instellen van privacyzones of het gebruik van blurfilters, worden deze in de praktijk vrijwel niet gebruikt. Daarnaast is er een onderbelicht, maar reëel veiligheidsrisico: slimme deurbellen kunnen worden gehackt, waardoor derden live kunnen meekijken in Nederlandse straten en woonwijken. Ook is vaak onduidelijk waar camerabeelden worden opgeslagen, welke partijen toegang hebben tot deze data en of deze buiten Nederland worden verwerkt, wat vragen oproept over datasoevereiniteit. De uitdaging is daarom om de voordelen van slimme deurbellen te behouden, gemak en een gevoel van veiligheid, terwijl tegelijkertijd bewustwording wordt vergroot en concrete maatregelen worden genomen om de privacy van voorbijgangers, buren én bewoners zelf beter te beschermen. Het consortium zet hier actief op in; campagnemateriaal om dit bewustzijn te vergroten is via het consortium beschikbaar. (https://slimmedeurbelcheck.nl/)
Ten tweede wordt dan ook gekeken of, en welke, regulerende maatregelen nodig zijn om veilig gebruik te bevorderen. Ook onderzoekt het consortium welke designoplossingen kunnen bijdragen aan meer transparantie voor gebruikers. Ontwerpers onderzochten manieren om privacy standaard beter te beschermen. Denk aan:
- Hardwarematige privacy-beperking, zodat de eigenaar niet zelf ingewikkelde instellingen hoeft te activeren. Zoals een kapje dat pas omhoog gaat wanneer iemand aanbelt.
- Lensaanpassing die alleen het directe deurgebied scherp maakt, de rest onscherp.

Tot slot wordt een wensenlijst met gewenste nieuwe functies ontwikkeld, die vervolgens wordt voorgelegd aan fabrikanten om zo de ontwikkeling van betere en veiligere producten te stimuleren. Om betekenisvolle verandering teweeg te brengen, wil het consortium in samenspraak met andere steden een lijst met de gewenste veranderingen opstellen om zowel aan fabrikanten te presenteren als aan regelgevende instanties.
Tijdens de Talk constateerden ook de partners van de Impact Coalitie Safety & Security dat het beter is het oorspronkelijke product te verbeteren in plaats van achteraf te moeten handhaven op de duizenden deurbellen in de gemeente. Het consortium onderzoekt of afspraken over standaard privacy-instellingen, dataverwerking en opslag veiliger en effectiever zijn dan formele handhaving.
Relevante kaders
- Informatie van de Autoriteit Persoonsgegevens over wat mag.
- Richtlijnen van o.a. Gemeente Amsterdam.
- Europese ontwikkelingen zoals de AI Act. (relevant voor slimme camera’s)
- Aanmelding van slimme deurbellen op Camera in Beeld.
Conclusie
De slimme deurbel biedt gemak en een veiligheidsgevoel, maar brengt ook nieuwe maatschappelijke en ethische vragen met zich mee. Het Slimme Deurbel Consortium laat zien dat bewustwording, slimme ontwerp oplossingen en heldere afspraken of richtlijnen nodig zijn om de technologie écht verantwoord te gebruiken.
Tijdens de Talk constateerden we: de slimme deurbel hoeft niet mínder slim, maar wél slimmer in hoe we ermee omgaan.
Photo credits: Responsible Sensing Lab, Smederevac